Nguyễn Xuân Đài...

Normal 0 false false false VI X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4

         Nguyễn Xuân Đài và con đường Minh triết

                                                             Nguyễn Anh Đào

Nói đến cái tên Nguyễn Xuân Đài người dân Việt Trì - Phú Thọ không mấy ai là không biết. Đó là một kỹ sư ngành kiến trúc Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư tỉnh Phú Thọ. Anh từng là Trưởng ban Kiến thiết ngành Văn hóa tỉnh Vĩnh Phú rồi Trưởng ban Quản lý Dự án đầu tư Sở VH-TT-TT Phú Thọ trong đó có Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Những hạng mục công trình xây mới và tu tạo ở Khu di tích hiện nay có công sức của Kỹ sư Đài. Dù đã nghỉ hưu nhưng Nguyễn Xuân Đài vẫn được ngành Văn hóa và nhất là Giám đốc Khu di tích Đền Hùng Nguyễn Tiến Khôi ưu ái và trọng vọng mời tham gia những cuộc hội thảo đóng góp ý kiến nhằm đưa Khu di tích Quốc gia đặc biệt này trở thành di sản văn hóa của nhân loại.

 


 

Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Đài và cháu ngoại

Nhưng nếu chỉ có thế thôi thì Nguyễn Xuân Đài trước sau cũng chỉ là một người hành nghề xây dựng. Nếu lập công ty riêng làm ngoài thì cùng lắm cũng chỉ là một anh cai thầu. Cái tôi muốn nói ở đây rằng Nguyễn Xuân Đài là một nhà khoa học một nhà phong thủy một kiến trúc sư giàu tâm huyết luôn tập trung ý tưởng vào các đền chùa miếu mạo nơi nhuốm đẫm màu sắc tâm linh. Dưới con mắt của Nguyễn Xuân Đài mọi cái đều có hồn mà cái hồn cốt đó theo anh là bởi "tụ khí tụ gió tụ nước" do hình sông thế núi mang lại nó tồn tại như một tất yếu khách quan hàng ngày vẫn chi phối cuộc sống vật chất và tâm linh con người.

Gần đây Nguyễn Xuân Đài công bố cuốn sách "Hồn Việt" gồm 2 tập do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành. Đây là tập hợp những công trình nghiên cứu tỷ mỷ công phu có giá trị nhiều mặt về khoa học xây dựng từ cổ chí kim về kiến trúc đền đài lăng miếu về hoành phi câu đối đại tự văn bia và các tác phẩm điêu khắc ở khu di tích Đền Hùng và các nơi khác nhằm khám phá lý giải những bí ẩn trong thế giới hữu hình và vô hình mà cho đến nay vẫn như những dấu hỏi treo lơ lửng trước nhãn quan mỗi chúng ta.

Viết về Khu di tích Đền Hùng thì đã có nhiều nhưng dưới con mắt của Nguyễn Xuân Đài anh luôn có cái nhìn khác biệt. Từ bốn chữ đại tự trước cổng Đền Hùng "Cao sơn cảnh hành" (hay "cảnh hạnh") đã có nhiều ý kiến khác nhau thậm chí còn nổ ra những cuộc tranh luận sôi nổi trên báo chí. Đến bài viết của Nguyễn Xuân Đài qua phân tích lý giải của anh được mọi người đánh giá là có cơ sở đáng tin cậy. Theo Nguyễn Xuân Đài bốn chữ phải đọc là "Cao sơn cảnh hạnh" chứ không phải "cảnh hành" từ đó nên hiểu "Cao sơn cảnh hạnh" là: Đức hạnh cao minh - Núi cao cảnh đẹp.

Các bài viết của Nguyễn Xuân Đài trong "Hồn Việt" là nơi để anh gửi vào đó những tình cảm sâu nặng của mình đối với những giá trị của cha ông để lại. Đối với những tác phẩm tân tạo bài viết của Nguyễn Xuân Đài còn mang tỉnh phản biện khoa học vạch ra những cái bất cập những chi tiết lai căng. Năm 2000 nhân dịp Quốc giỗ mồng 10 tháng 3 có người đưa ra biểu trưng "Cha Rồng Mẹ Tiên" Nguyễn Xuân Đài đã thẳng thừng phê phán: không có "Cha Rồng Mẹ Tiên" mà chỉ có "Con Rồng Cháu Tiên". Anh còn có một loạt bài phê phán hình mẫu cổng Khu di tích Đền Hùng nằm bên Quốc lộ 2. Đó là những công trình tốn kém tiền của khi dựng lên "thành mà không đạt". Hay khi người ta treo lên hình ba con chim hạc dựng đứng được gò bằng kim loại mỏng "mắt đục như mắt cá chết" như thể sắp đem cắt tiết vặt lông ngay giữa trung tâm thành phố trong ngày lễ hội Đền Hùng anh đã trực tiếp đến gặp ngành Văn hóa để phản đối. Sau đó anh có ngay bài viết phê phán việc làm gây phản cảm đó: "Toàn những biểu tượng xui xẻo xuất hiện vào những ngày hội lớn của dân tộc. Thật đáng trách!". Ngay Biểu trưng "Giỗ tổ Hùng Vương 2005" được Bộ Văn hóa Thông tin phê duyệt Nguyễn Xuân Đài cũng có nhận xét: "Chưa khơi dậy được ký ức sâu thẳm và thiêng liêng về thời Hùng Vương mà mới chỉ gây ấn tượng về Phật giáo".

Nhưng không phải chỉ có "phê". Khi xem vườn tượng ở khu Công viên Văn Lang trước tượng Âu Cơ của tác giả Lê Liên Nguyễn Xuân Đài viết: "Trái tim người mẹ là kiệt tác của Thượng đế. Lòng mẹ là vực thẳm mà đáy được trải bằng sự khoan dung dịu hiền... Tác giả Lê Liên biểu hiện mẹ Âu Cơ qua hình tượng quả trứng tinh lọc nõn nà kỳ ảo đặt trên đỉnh bán cầu như tiềm ẩn "biến động" của sự sống huyền diệu. Nhìn vào quả trứng mà lại như thấy mẹ Âu Cơ ngồi ôm bọc trứng trong lòng hôn hít trìu mến che chở mong cho cuộc sống an hòa tượng trưng cho sự nuôi dưỡng bất diệt". Hay khi anh viết về cây cầu Việt cổ trong Công viên Văn Lang: "Bỗng nhiên tưởng tượng thấy trước mắt hình con rùa trườn qua (cầu cong hình mai rùa - NAĐ) soi mình xuống nước như một Vọng giang lâu để ngắm cảnh công viên".

Sở dĩ Nguyễn Xuân Đài có một cái nhìn thấu đáo đi sâu vào tận ngõ ngách những tác phẩm kiến trúc những công trình dù cổ hay kim rồi đưa ra nhận xét khen chê một cách khách quan có sức thuyết phục trước hết phải nói anh là một nhà khoa học giàu tâm huyết. Hai nữa cái mà người khác không có ở Nguyễn Xuân Đài là "Ánh sáng" của một niềm tin bất diệt trong anh luôn dẫn dắt mọi suy nghĩ hành động của một nhà khoa học một kiến trúc sư tài năng. Đó là sự Minh triết trong tư duy lấy sự duy lý của thế giới quan Phương Đông cổ đại làm chuẩn mực coi vạn vật trong tự nhiên và xã hội đều nằm trong quy luật tương tác của âm dương ngũ hành của tam tài tứ tượng... Ảnh hưởng và tiếp thu ánh sáng học thuyết của Lão Tử (thế kỷ VI trước CN) thấm nhuần tư tưởng Đạo Đức Kinh lấy sự "vô vi" - không hành động làm lẽ sống Nguyễn Xuân Đài luôn tránh xa cuộc "giành giật" hàng ngày vẫn diễn ra. Theo anh con người như thế sẽ sống hài hòa với tự nhiên và hướng tới chi phối cả vũ trụ. Đó chính là con đường Minh Triết mà anh đang tiếp cận.

Nói đến Minh Triết là nói đến sự nhận thức về thế giới mà con người ta sử dụng để giải thích mọi sự vật hiện tượng trong vũ trụ một cách nhất quán qua cái nhìn vi diệu mà các giác quan thông thường không cảm nhận đươc. Nói cách khác có những hiện tượng để hiểu được nó phải bằng linh cảm và đức tin. Ở Nguyễn Xuân Đài anh có một đức tin gần như tuyệt đối vào những cái mà anh theo đuổi cùng với linh cảm để dự đoán dự báo. Đó chính là ngọn lửa từ trái tim là ánh sáng của sự giác ngộ mà con người ta có thể đạt tới để rồi nhận ra chân lý từ chính cuộc sống của mình.

Minh Triết không chỉ là sự "sáng suốt" thông thường. Nó lấp lánh trong các học thuyết của các tôn giáo từ Đông sang Tây trong đó có Đạo Giáo.

Tư tưởng của Lão Tử kết tinh ở chữ "Đạo". Đạo Đức Kinh viết: "Có vật gì đó sinh ra cả đất trời lặng lẽ trống không đứng riêng biệt không đổi thay tuần hoàn liên tục là gốc của thiên hạ. Đó là "Đạo". Đạo là nguyên lý huyền diệu không thể nói thành lời...". Trong điều kiện đó thì sinh "Khí". Anh Đài giải thích: "Khí" là một dạng năng lượng đặc biệt mà mắt thường không thể nhìn thấy được. Mọi tồn tại mọi hiện tượng đều bắt nguồn từ "khí". Lão Tử nói: "Khí là Mẹ của muôn loài". Khoa học hiện đại xem "khí" là hạt siêu nhỏ cùng với "trường" của nó. Đối với con người "khí" là tinh thần là sinh lực điều khiển mọi hoạt động. Đối với đất nước đó là tinh hoa là sức mạnh của cộng đồng dân tộc. Khi Thân Nhân Trung khắc lên bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám: "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" hay khi ta nói "Hào khí Thăng Long" thì cái "Nguyên khí" "Hào khí" ấy chính là phần tinh túy chỉ sức sống hào hùng và mãnh liệt của dân tộc Việt. Trong bài hát "Người Hà Nội" của Nguyễn Đình Thi có câu: "Đây lắng hồn núi sông ngàn năm" thì cái "Hồn" ấy chính là hào khí của non sông Việt Nam dồn tụ lại trên đất kinh đô ngàn năm của chúng ta.

"Khí" được tích tụ giữ gìn là tiền đề của thuyết Phong Thủy học thuyết về "Tàng phong" (giữ gió) "Đắc thủy" (đất được nước). Phong thủy bắt nguồn từ Âm Dương ngũ hành và từ kinh nghiệm thực tiễn cuộc sống của con người. Đây là điều mà Nguyễn Xuân Đài rất tâm đắc. Theo anh vạn vật như trời đất cây cỏ sỏi đá... đều có hồn là do được "tụ khí". Vì thế nên mới có "cát địa" "phú địa" là những chỗ phải chọn khi xây thành dựng đế đô làm nhà đặt mồ mả...

Nguyễn Xuân Đài rất chú trọng các tác phẩm điêu khắc bằng đá. Theo anh đá là dư âm vạn năng từ ngàn xưa vọng lại và trở thành "linh khí". Trước cửa nhà anh đặt hai con nghê đá cỡ lớn được mua từ Đà Nẵng chở ra. Anh gọi đó là "Con Linh". Chuyến đi du lịch Côn Minh (Trung Quốc) anh cũng mua về mấy con nhỏ hơn với số tiền hàng triệu đồng. Khi vào Đà Lạt đến thăm phòng trưng bày tác phẩm của Nhà Điêu khắc Nguyễn Văn Hạng anh tha thiết muốn mua mấy pho tượng đá nhưng vì chủ nhân đi vắng nên không thực hiện được ý định. Trở về anh thơ thẩn nuối tiếc.

 


 

Trước cửa đền Quán Thánh - Hà Nội

Nhiều lần đi với Nguyễn Xuân Đài tôi thường thấy anh đứng hàng giờ bên những tượng đá bia đá cây hương đá. Theo quan niệm của Nguyễn Xuân Đài đá là vật chất đặc biệt trong vũ trụ được kết tinh qua hàng triệu năm dưới sự tác động mãnh liệt của tự nhiên. Đá một khi qua bàn tay chế tác của con người thì chính con người đã thổi hồn vào đá. Cũng có khi đá đột ngột xuất hiện trong tự nhiên như hòn Vọng Phu hòn Vợ hòn Chồng hòn Trống Mái... Hay đặc biệt ở trên đỉnh núi Sim nằm trong Khu di tích Đền Hùng xuất thần nhô lên một tảng đá lớn màu gan gà mông mốc sần sùi như vẩy trông giống như con rồng nổi lên để lộ ra phần cổ đầu miệng mắt ngửng nhìn về phía biển Đông với khí phách hiên ngang như thách thức với thời gian mưa nắng. Với con mắt phong thủy thì núi Sim là đất "Triều Sơn Hướng Thủy" lại có biểu tượng Rồng cưỡi Rùa. Dưới chân núi Sim nay mọc lên một tòa kiến trúc độc đáo đáp ứng lòng ngưỡng vọng của trăm triệu con cháu Lạc Hồng : Đền thờ Lạc Long Quân. Theo Nguyễn Xuân Đài: "Lạc Long Quân gặp lại Rồng thì thật là một điều may mắn một thứ "Duyên kỳ ngộ" huyền diệu và linh thiêng nơi Đất Tổ vua Hùng".

 Từ một cái nhìn một tâm niệm về thế giới Nguyễn Xuân Đài đã rèn cho mình một lối sống vừa giản di vừa nghiêm túc. Anh luôn hòa vào với thiên nhiên yêu thương con người và cảnh vật coi thường tiền bạc danh vọng. Có ai đó bảo anh là "mất hướng" là "chập mạch" kệ. Họ bảo đá là do trầm tích là sản phẩm marma đá chỉ là đá chứ chẳng có hồn vía nào cả. Còn "Khí" là cái gì? Chẳng là cái gì cả. Nào ai sờ thấy nhìn thấy? Có người giễu cợt anh. Anh không đối thoại. Nhưng khi lấy hướng nhà định vị mồ mả người ta vẫn phải hỏi đến anh hoặc đón "thầy" mở sách. Đó là điều không thể chối cãi.

Thương người sẵn sàng giúp đỡ ai gặp khó khăn. Quan hệ bạn bè thâm giao cầu thị. Đó là bản chất Nguyễn Xuân Đài. Còn một điều này nữa (có lẽ không nên nói) là vợ chồng Nguyễn Xuân Đài có quan hệ bà con gần gũi với Tổng Bí thư. Thế nhưng chưa bao giờ anh nói với ai điều ấy. Những lần có công việc về quê vợ ở Bắc Cạn anh có thể chụp chung với Tổng Bí thư một bức ảnh kỷ niệm rồi phóng to treo tường như ai đó đã làm. Những Nguyễn Xuân Đài thì không. Đó cũng là một nét riêng trong tính cách của con người này. Phải chăng cái ánh hào quang lấp lánh của Minh Triết đã "thâm nhập" vào anh?

                                                                                                                N. A. Đ

 

 

Chõe Bò

Đây kà bài viết trúng nhất hay nhất về KTS Nguyễn Xuân Đài mà Chõe em đã từng đọc. Không hiểu cụ giáo "thẩm người" thế nào mà tài thế. "Cái" này đáng để số Xuân Tân Mão lắm chăng?

vukimlien

Giời ạ! Giá mà con được đọc bài này của ông trước khi thi học phần môn Triết học về tư tưởng Nho giáo thì có phải là con xơi chẵn chục không cơ chứ. Tiếc quá!
Con cảm thấy hai ông Đ có một nét gì đó khá giống nhau mà chưa nhận rõ đó là nét gì. Thôi cứ để đó ngẫm nghĩ chắc thế nào cũng tóm trúng phooc cho mà xem!

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'12440','42lvv8qan7t1ta1n1nd5no2nb1','0','Guest','0','54.80.83.123','2018-09-19 05:20:20','/a265222/nguyen-xuan-dai.html')