Giới thiệu tập Tình Núi

 

                                Đốm sáng từ góc rừng

 

                                                                       Hoàng Việt Quân

 

          Tôi hay ngồi ở góc cơ quan Hội Văn học Nghệ Thuật tỉnh Yên Bái tỉ mẩn như một người đeo giỏ vào rừng bới lá đi tìm hạt găng hạt dẻ lật giở hàng đống giấy tờ trong những tập hồ sơ lưu trữ cũ của Hội Văn nghệ Lào Cai và sau đó là Hoàng Liên Sơn lúc thì xem xét ghi chép lúc lại sắp xếp cho có thứ tự theo thời gian và theo từng loại công việc bởi chỉ sợ người ta để lộn xộn làm mất mát hoặc đem bán cho người mua giấy loại hay đốt bỏ đi. Có người bảo tôi giở chứng lẩm cẩm nhưng mặc họ vì tôi thấy loại giấy tờ cũ rách ấy quý lắm. Chúng là bằng chứng sống không gì có thể thay thế được về những hoạt động Văn học Nghệ thuật ở địa phương một thời đang lặng lẽ đi vào quá khứ.

alt 

          Gặp lại Lào Cai: Từ trái: Hoàng Việt Quân Nguyễn Thị Minh Thông Trần Hữu Sơn Ma Văn Kháng Nguyễn Anh Đào

         Một hôm tình cờ tôi nhặt được một văn bản đánh máy đã rách nát của Ban vận động thành lập Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai do ông Vi Khánh Vinh Trưởng ban (Nguyên Thường vụ Tỉnh uỷ Lào Cai) ký xét kết nạp hội viên đợt đầu tiên ngày 2-10/1972 để tiến tới chính thức thành lập Hội trong tháng 11 năm đó. Theo văn bản này thì có 50 văn nghệ sĩ được công nhận là hội viên. Ngoài ra văn bản còn ghi rõ: "Hai cộng tác viên tích cực là Trịnh Thoại và Nguyễn Anh Đào được xét nhưng kết nạp vào đợt sau". Chắc là ý lãnh đạo muốn tránh sự xô bồ đánh trống ghi tên nhất là đối với tổ chức chính trị xã hội và nghề nghiệp luôn được coi là sang trọng và danh giá này.

          Từ nhỏ thời còn là học sinh phổ thông cấp 3 tôi đã từng đọc tác phẩm của Nguyễn Anh Đào khi mà Hội Văn nghệ Lào Cai chưa được thành lập. Lúc đó anh viết truyện ngắn và làm thơ. Sáng tác của anh được in đều trên các ấn phẩm của Ty Văn hoá Thông tin tỉnh Lào Cai. Rất tiếc do việc lưu trữ sách báo và các tập sáng tác không tốt trong điều kiện chiến tranh rồi nhập tỉnh tách tỉnh nên khó tìm lại những bài viết của tác giả này một cách đầy đủ. Chỉ xin tạm kể ra đây những tác phẩm của anh mà tôi được đọc và tìm thấy trong đống bề bộn những giấy tờ và sách báo cũ ẩm mốc kia. Đó là: Truyện ký "Cái phích nước" in trong tập Văn thơ chọn lọc 1964-1972 do Ty VHTT và Hội VHNT Lào Cai xuất bản năm 1972. Truyện ngắn "Đứa con yêu" và Tuỳ bút "Mùa xuân màu xanh và cây súng" đều in trong các tập Văn hoá Văn nghệ do Ty VHTT Lào Cai xuất bản trong các năm 1965 và 1967. Truyện ngắn "A Ly A Măng" in trong tập Măng non do Ty VHTT và Uỷ ban Thiếu niên Nhi đồng tỉnh xuất bản năm 1973. Truyện ngắn "Một đoạn đời của bà Phó Chủ tịch huyện" in trong tập Sáng tác Văn nghệ của Ty VHTT và Hội VHNT Lào Cai tháng 9/ 1973. Ngoài ra anh còn có một một số bài thơ được in ở Lào Cai như "Gặp em" "Mùa Thu đến trường". "Đi giữa mùa cam"... trong đó bài "Đi giữa mùa cam" được giải thưởng cuộc thi thơ về đề tài nông nghiệp và được tuyển chọn in trong tập Hương rừng do Hội Văn nghệ Hoàng Liên Sơn xuất bản năm 1976. Nguyễn Anh Đào cho biết lúc đầu anh làm thơ về sau do ảnh hưởng Ma Văn Kháng và Bùi Nguyên Khiết nên đã bỏ thơ và chuyên viết văn xuôi.

          Nguyễn Anh Đào là ai? ở đâu? Sao lâu nay không thấy viết nữa? Câu hỏi đó đặt ra sau khi tôi đi bộ đội và công tác ở trường Đại học Sư phạm Việt Bắc trở về Lào Cai rồi Yên Bái. Hỏi thăm mãi mới biết anh được kết nạp vào Hội năm 1974 rồi sau đó chuyển vùng về tỉnh Vĩnh Phú dạy học. Từ đó tôi cứ băn khoăn khó có cơ hội gặp được anh. May quá vào dịp Trại sáng tác do Uỷ ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam tổ chức ở Hà Nội tháng 8/2000 mà tôi đi dự trong đó có anh. Cái tên tác giả mà lúc đầu tôi cứ nghĩ là "đàn bà" ấy không ngờ lại là một "quý ông" ngoại lục tuần dáng người thấp đậm nhưng lộ rõ phong thái nhà giáo mô phạm tác phong điềm đạm mẫu mực được anh em tín nhiệm cử làm Trại phó. Qua  nhà thơ Minh Thông người phụ trách Trại giới thiệu nên tôi càng biết rõ về anh. Lại đúng dịp nhà văn Ma Văn Kháng đến nói chuyện với các trại viên rồi các anh Trần Tế Nguyễn Huy Hoà đến thăm. Người Lào Cai cũ gặp nhau ở Thủ đô tay bắt mặt mừng có bao nhiêu là chuyện để nói. Anh tặng tôi cuốn "Câu chuyện bên hồ" tiểu thuyết đầu tay của anh vừa mới lấy ở Nhà Xuất bản Hội Nhà văn về.

          Cuối năm 2002 tôi lại gặp Nguyễn Anh Đào trong Đại hội lần thứ V Hội VHNT tỉnh Lào Cai và lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Hội. Anh được mời với tư cách là hội viên cũ và là tác giả được giải thưởng VHNT Phăng Xi Păng lần thứ nhất cho truyện ngắn "Lân và Ly". Những ngày ở đây anh sống tran hoà trong tình bạn bè một thời văn chương cũ nơi mảnh đất biên cương núi non ngút ngàn trùng điệp. Anh tặng tôi tiểu thuyết thứ hai của mình cuốn "Bóng thời gian" (Nhà Xuất bản Hội Nhà văn năm 2002) trong đó có một số chương miêu tả cuộc sống của người giáo viên vùng cao với bút pháp trữ tình khá ấn tượng. Anh cho biết anh đang tập hợp và viết tiếp một số truyện ngắn về đề tài dân tộc và miền núi để in thành tập lấy tên là Tình núi để trả nghĩa với Lào Cai nơi suýt nữa thì anh lấy đó làm quê hương thứ hai của mình.

          Tác giả Nguyễn Anh Đào nói những năm tháng đẹp đẽ và sôi nổi nhất của cuộc đời anh đã cống hiến cho miền núi vùng cao nên bây giờ viết cái gì thì cảnh vật và con người nơi đó lại cứ trở về chiếm chỗ trong tác phẩm của mình như một tất yếu không thể nào khác được. Những truyện ngắn mà anh đưa vào trong tập này là những bức tranh sinh động về cảnh vật và con người miền núi vùng cao với đủ các cung bậc về đời sống muôn màu. Đó là hình ảnh người cán bộ dưới xuôi lên công tác ở Tây Bắc xa xôi trong điều kiện vô cùng gian khổ hiểm nguy có lúc kề bên cái chết (Ký ức Chiềng Khoa); là sự vật lộn vươn lên để tự giải phóng mình khỏi đói nghèo cũng như những tập tục lạc hậu và ma tuý của người dân miền núi (Chuyện sau cơn lũ Ông Súa đã ra đi Vườn mận nhà Phú Sình...); là những tấm gương say sưa tận tuỵ của các giáo viên cắm bản sống hết mình với núi rừng (ở Seo Mí Tỷ Nơi tận cùng); những tình yêu trai gái hồn nhiên và mãnh liệt sâu sắc gắn bó như rễ cây cắm vào lòng đất tới mức hoang dại sẵn sàng chết vì tình yêu (Tình núi Nơi tận cùng)...

alt                                (Giải thưởng của UBTQ Liên hiệp các hôi VHNT Việt Nam)

           Hầu hết các truyện in trong tập đều viết về dân tộc và miền núi chứng tỏ vốn sống của tác giả về mảng đề tài này khá phong phú. Cùng với những trải nghiệm sau 14 năm gắn bó với Lào Cai đủ cho tác giả tái tạo hiện thực xây dựng nên những điển hình về cuộc sống và con người ở miền núi vùng cao một cách trung thực như chính nó không tô vẽ không nhại cười như một số người viết khác. Đó là sự phát quang của một đốm sáng từ góc rừng le lói cách đây bốn mươi năm về trước khi tác giả còn là hiệu trưởng trường Phổ thông cấp Một xã Tả Van huyện Sa Pa nơi có thắng cảnh Cầu mây có bản người H Mông với cái tên Seo Mí Tỉ ở độ cao trên hai nghìn mét được coi là cái thềm trước của đỉnh Phăng Xi Păng- nóc nhà của Tổ quốc với những sáng tác đầu tiên của anh khi đó còn mộc mạc thô sơ như tấm váy của phụ nữ người H Mông chưa được lăn sỏp ong và thêu chỉ màu...

 

                                                                           H. V. Q

 

nguyenanhdao

Xin chân thành cảm ơn Nhà thơ Vũ Quốc Khánh!

Vũ Quốc Khánh

Nhà văn Nguyễn Anh Đào rất đáng được kính trọng không phải chỉ là một cây bút tài ba mà còn là một người rất trung thực nghiêm túc trong lối sống. Ông không chỉ là người phản ánh những tinh hoa của đời thường vào trang viết mà còn là người dám đứng ra bảo về lẽ phải bảo vệ chân lý. Nếu ai đã đọc Blogs Người ven sông thì rõ. Với bạn bè ông là người chung tình và đầy trách nhiệm.
Tôi cám ơn anh Hoàng Viết Quân đã giới thiệu một số tác phẩm của nhà văn Nguyễn Anh Đào thay cho lời tri ân của chúng tôi trước sự chân thành của nhà văn với cuộc đời.
Hiện nay sức khỏe của nhà văn Nguyễn Anh Đào không được tốt.
Chúng tôi xin chia sẻ với ông và mong ông chóng khỏe